Tentoonstelling: Gouden praal met een verhaal

Fragment van "De Eed der Horatiërs" (Kon. Paleis op de Dam)

In 2003 organiseerde het Museum van het Nederlandse Uurwerk een expositie van Empire sculptuurpendules, zogeheten ‘pendules à sujet’. De expositiezolder was voor dit doel veranderd in een Napoleontische veldtentkamer, waarin een dertigtal pendules was ondergebracht. De expositie was onderverdeeld in vier thema’s: Helden, Muzen, Goden en Arcadia. De vroegste voorbeelden van de Empire pendules vormen ware politieke propaganda-statements. Napoleon spiegelde zich voor de uitmonstering van het Empire (1804-1815) graag aan de grandeur van het Romeinse keizerrijk. De belangstelling voor het classicisme was reeds ingezet met de opgravingen in Pompeii en Herculaneum en de publicaties van J.J. Winckelmann en Piranesi. Napoleon’s Egyptische veldtocht voegde daar de belangstelling voor de Egyptische Oudheid aan toe. Zo was op de expositie onder meer een obeliskpendule te zien.

"De Bibliotheek" (Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden)

Topstuk op de expositie was de pendule uit het Koninklijk Paleis op de Dam te Amsterdam. Deze forse pendule stelt de “Eed der Horatiërs” voor naar het schilderij door hofschilder Jacques-Louis David en werd aangekocht door Lodewijk-Napoleon, koning van Holland en de jongere broer van de Franse keizer. De pendule getiteld “De bibilotheek”, zou oorspronkelijk een geschenk van Lodewijk Napoleon aan diens minister zijn geweest. Het exemplaar gegoten door de beroemde bronsgieter Antoine-André Ravrio en voorzien van een uurwerkje van Mesnil. Deze klok vormde een bruikleen van Stedelijk Museum De Lakenhal te Leiden. Alle overige tentoongestelde pendules waren afkomstig uit Nederlands particulier bezit.

"De astronomie" (particuliere collectie)

Daar waar heroische thema’s de pendules uit de tijd van de machtsovername beheersen, moeten de thema’s met muzen en goden de “gouden tijd” van het napoleontische regime illustreren. Pendules als de “Astronomie”, “De muzikale les” en “De lezeres” verbeelden kunsten en wetenschappen. Strijdwagen-pendules (zgn. ‘pendules au char’), gemend door Olympische goden als Apollo, Diana en Amor, vormen elegante staaltjes van machtsvertoon. Tijdens de Restauratie (1815-1830) nemen romantische motieven zoals “De liefdestempel” de overhand. De Empire pendules zijn uitgerust met goede standaard-uurwerken, maar ontlenen hun charme en waarde vooral aan de fraaie en verfijnde sculpturale modellering en vakkundige uitvoering door bronsgieter en vuurvergulder.

Conservator Pier van Leeuwen bij de inrichting van de expositie (2003)

Zie ook: www.antique-horology.org/_Editorial/EmpireMantelClocks/

1 antwoord
  1. Pier van Leeuwen
    Pier van Leeuwen says:

    De pendule “De Eed der Horatiers” is opnieuw te bezichtigen in de epositie over Lodewijk Napoleon in het Koninkljk Paleis op de Dam te Amsterdam, samen met nog een aantal fraaie pendules uit de oorspronklijke inrichting t.t.v. het Koninkrijk Holland. .

    Beantwoorden

Laat een reactie achter

Wilt u zich mengen in de discussie?
Voel u niet bezwaard om bij te dragen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *